IZVJEŠTAJ O REALIZACIJI 23. FESTIVALA "GRAD TEATAR"

Dvadeset treći festival „ Grad teatar City Budva“ i ove godine je pokazao da je sa pravom jedan od najprestižnijih festivala u regionu. Odvijajući se pod motoom Oskara Vajlda: „Mogu povjerovati u sve pod uslovom da je nevjerovatno“ realizacijom svih planiranih programa (ukupan broj 4 8 ) na najbolji način je dokazano da se uprkos ekonomskoj krizi zavidan kvalitet svih izvedenih programa može očuvati.

U okviru dramskog programa izvedeno je 17 programa (14 programa i 3 reprizna programa premijere).

U okviru najavljenog ciklusa “Vrijeme danas” izvedene su predstave „Metastaze“ u režiji Iva Balenovića, po tekstu Borisa Svrtana Satiričkog kazališta “Kerempuh” iz Z agreba, predstava „Derviš i smrt“ u režiji Egona Savina Narodnog pozorišta iz Beograda, „Instant seksualno vaspitanje“ Đorđa Milosavljevića u režiji Nikole Vukčevića u izvođenju Gradskog pozorišta iz Podgorice, „Protuve piju čaj“ u režiji Juga Radivojevića, po tekstu Dragoslava Mihajlovića Šabačkog narodnog pozorišta, predstava „Hadersfild“ u režiji Aleks Čizolm po tekstu Uglješe Šajtinca Jugoslovenskog dramskog pozorišta iz Beograda, „Dundo Maroje“ po čuvenom Držićevom tekstu u režiji Kokana Mladenovića, a u izvođenju Kruševačkog pozorišta i predstava Luca Hibnera u režiji Borisa Liješevića „Greta str. 89“ u izvođrenju Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada. I ove godine smo imali priliku da još jednom vidimo i koprodukciju „Grada teatra“ sa JDP-om iz 2007. godine, predstavu „Don Krsto“ po tekstu i u režiji Vide Ognjenović u okviru programa „Budvanska renesansa“.

Ciklus „Prijatelji“ je i ove godine okupio najprestižnija ostvarenja kada su nove pozorišne forme u pitanju. Vodeći se idejom predstavljanja novih pozorišnih formi, baziranih na neverbalnom teatru i kombinaciji vještina i drugih medija (ples, cirkus, gimnastika, film, i sl.) u kojima se ostvarenje ne vezuje za postojeću scenu, već za otvoreni prostor, ne samo za pozorišnu publiku već i za slučajne prolaznike, čime se gradsko jezgro i bukvalno pretvara u teatar. O tome najbolje svjedoči nastup francuske grupe „Malabar“ čijim je uličnim performansom „Le Voyage des Aquareves“ otvoren festival. Australijska trupa „Strange Fruits“ ponovo je ostavila publiku bez daha njišući se na motkama od četiri metra iznad budvanskog trga ispred Starog grada u performansu „Absolute Pearls“ kojim su problematizovani muško-ženski odonosi. Slojevito iščitavanje Homerove „Odiseje“ u istoimenom spektaklu, bazirano na paraleli imigrantskog opstanka i osvajanja prostora i Odisejevog povratka rodnoj Itaki, prelomljeno kroz vizuru savremenog scenskog iskaza na ivici groteske, od strane starih gostiju „Grada teatra“, njemačke grupe „Titanik“, okupio je na Trgu ispred Starog grada više od dvije hiljade ljudi. Spektakl kojim je zatvoren ovogodišje festival „Utopian Floes“ kanadske grupe „Caravan Stage Company“ opomenuo je na posljedice globalnog zagrijavanja i neekonoičnog korišćenja energetskig resursa i narušavanja ekološke ravnoteže planete Zemlje, ali i pokazao na nove forme pozorišnog eksperimenta, koje je jedan od gledalaca nazvao „lučkim teatrom“.

Kao poseban segment dramskog dijela programa izdvojićemo ovogodišnju permijeru koju je Grad teatar realizovao u saradnji sa Jugoslovenskim dramskim pozorištem iz Beograda, „Raspravu“ Pjera D'Marivoa, u režiji Aleksandrua Darijea. Darije, predsjednik Evropske teatarske unije, proglašen od strane londonskog Gardijana za najboljeg reditelja „Sna ljetnje noći poslije Pitera Burka“, ispitujući prirodu ljudske sklonosti prevari i probleme polnosti, postavio je na scenu djelo franskuskog prosvetitelja poigravajući se problemima kako etike i sklonosti zlu, tako i novim formama scenskog iskazivanja idejnog sloja djela.

Ono što možemo dodati kada je izvođenje ovogodišnjeg dramskog dijela programa u pitanju je činjenica da su aktuelnošću teamtike i kvalitetom izvođenja i režije svi programi zavrijedili pažnju publike, pri čemu možemo dodati da su karte za neke od programa bile rasprodate i prije početka festivala. Napomenućemo i to da je svaka od predstava dramskog ciklusa ostala u živom sjećanju budvanske publike, bilo da se radi o glumačkim bravurama Nebojše Glogovca, Vilija Matule, Anite Mančić, Borisa Isakovića, Branimira Popovića ili Nikole Ristanovskog, bilo da se radi o rediteljskim rješenjima Egona Savina, Aleks Čizholm ili Kokana Mladenovića.

Poseban segment dramskog programa se odvijao u ciklusu „Teatroteka“. Po prvi put je realizovana ideja prikazivanja video snimaka predstava jednog od najuspješnijih reditelja koji je radio na festivalu i postavio neke od predstava koje su obilježile bogatu koprodukcionu djelatnost festivala. Ove godine je to bio Dejan Mijač, a posjetioci crkve Santa Marija su bili u prilici da vide 7 predstav a: „Lažni car Šćepan Mali“, „Leons i Lena“ i „Troil i Kresida“ urađene u koprodukciji sa JDP-om, i predstave „Ruženje naroda u dva dijela“, „Garderober“, „Rodoljupci“ i „Putujuće pozorište Šopalović“.

U okviru likovnog programa ovogodišnjeg festivala dugogodišnji selektor likovnog programa S tank o Papović odabrao je tri renomirana slikara zemlje i regiona koja se po prvi put predstavljaju u Santa Mariji. O tvorene su tri izložbe. Desetog jula je otvorena i zložba Dragana Mijača Brila „Hljeb i vino“ sa motivima među kojima dominiraju motivi čokota i loze koji u daljem razvoju dobijaju metafizičku dimenziju budući da su povezani sa motivima raspeća. Posebna čar izložbe je i u tome što su po prvi put predstavljeni publici Svete Marije slike islikane mastilom hobotnice. Drugom izložbom je predstavljen rad crnogorskog slikara Miomira Miša Vemića „Reakcija na prazninu“, dok je na trećoj „Arhitektonika neba ili autoportret“ predstavljen rad Tijane Fišić, slikarke iz Beograda. U okviru likovnog programa na Trgu pjesnika je održano i veče Milana Komnenića, pjesnika i likovnog kritičara, koji je govorio o tendencijama razvoja likovne umjetnosti danas i promjenljivim kanonima estetskog. Kao dio post-festivalskog sadržaja likovnog dijela programa, otovrena je i izložba dr Nebojše Kavarića.

Muzički dio programa takođe je bio novina za naše posjetioce. U težnji da se i gostima Petrovca omogući da prati dio sadržaja festivala „Grad teatar“, od 3. do 11. avgusta petrovačka tvrđava Kastelo je ugostila brojne izvođače fado muzike. Na taj način je po prvi put publici predstvaljen fado u izvođenju originalnih portugalskih stvaralaca, a gostovali su Kuštodio K aštelo, koji je sve izvođače pratio na portugalskoj gitari, i pjevači Žorže Fernando, Kristina Marija, Žoze Manuel Bareto, Fabia Rebordao i Filipa Kardoso. Muzički program je održana u sardanji sa Drugim festivalom etno-mediteranske muzike.

Poseban dio ovogodišnjeg programa je bio posvećen uspostavljanjem kulturnih veza sa kulturom Poljske. Naime, od 20. jula do 22. jula gosotvali su renomirani poljski umjetnici različitih profila. U sklopu programa objavljeng pod nazivom „Dani Poljske“ predstavili su se multimedijalni umjetnici Marek Igor Skrizinski i Ana Bodnar, alternativno pozorište Vici teatar iz Brodnice i folk bend „Black Velvet“ koji je u „Grad teatar“ po prvi put donio i zvuke „šantija“ pjesama svih evropskih mornara. I ovaj vrsta programa je po prvi put na repertoaru „Grada teatra“, a dobra tradicija održavanja internacionalnih kontakata i predstavljanje umjetničkih dešavanja tipičnih za druge kulture će se nastaviti.

Književni program na Trgu pjesnika se takođe odijao pod ustaljenom matricom. Presjek u savremenoj književnoj produkciji različite žanrovske orjentacije je obilježio koncepciju i ovogodišnjeg Trga. Predstavilo se deset književnih djelatnika različite poetičke orjentacije i književno-teorijskog pristupa tekstu. Na samom otvaranju gošće su bile Vesna Matović, Vidosava Golubović i Irina Subotić, koje su predstvaile epohalno izdanje objavljeno prošle godine „Monografija Zenit 1921-1926“, potom neprevođeni španski mislilac i romanopisac Rafael Arguljol, profesor na barcelonskom univerzitetu „Pompea i Fabre“. Predstavila se i autorka Marina Milivojević Mađarev sa naslovom „Biti u pozorištu“, publikacijom u ojoj su objašnjeni različiti rediteljski stilovi Dejana Mijača, Slobodana Unkovskog i Dušana Jovanovića, a potom i mladi crnogorski pjesnik Dušan Đurović sa prvom objavljenom knjigom „Bukovski, čujem da si prebio Hemingveja“. Gost na Trgu je bio i proslavljeni splitski autor Renato Baretić, mladi slovenački pisac Goran Vojnović. Budvanski autor Dragan Radulović je govorio o zagrebačkom izdanju svojih „Vitezova ništavila“, Nikola Malović o revitalizaciji pomrske literature na ovim prostorima, a Predsrag Crnković o svom nagrađenom romanu „Beograd za pokojnike“ i recepciji postmoderne u savremenoj književnosti. Veliko interesovanje publike je izazavao i prošlogodišnji dobitnik NIN-ove nagrade za najbolji roman godine Vladimir Pištalo. U of programu je predstvaljena i monografija o žiovtu Pavla Vuisića autora Aleksandra Đuričića, koja je naišla na recepciju šire javnosti regiona „Posle fajronta-knjiga o Paji“. Veče je organizovano u sardanji sa Turističkom organizacijom Budve. Moderatori večeri su bili Božena Jelušić, Dragan Radulović, Slađana Novaković, urednica izdavačke kuće RENDE, Nenad Šaponja, Gorčin Stojanović, urednik biblioteke Ars Dramatica Nova, Duška Jovanić, Tamara Đermanović i Svetlana Ivanović, urednica ovogodišnjeg programa.

Možemo zaključiti da je ukupan broj programa izvedenih na ovogodišnjem festivalu 48, od čega je izvedeno 14 dramskih programa sa 3 reprizna izvođenja predstave „Rasprava“, 3 likovne izložbe u okviru zvaničog dijela programa, 2 u okviru gostovanja poljskih umjetnika i 1 u post-festivalskom sadržaju, 1 razgovor o umjetnosti, 6 koncerata u okviru muzičkog dijela programa, 7 video projekcija u okviru ciklusa „Teatroteka“ i 11 književnih večeri, deset u zvaničnom dijelu programa i jedna u organzaciji sa Turističkom organizacijom Budve, što je s obzirom na smanjenje ovogodišnjeg budžeta uslijed ekonomske krize više nego dobro jer su realizovani svi najvaljeni programi, a da se nije narušio postulat kvaliteta i praćenja novih tendencija u svim oblastima umjetničke produkcije.

Uz to, možemo najaviti i bogat post-festivalski sadržaj jer ćemo u septembru biti u prilici da prisustvujemo još jednom otvaranju izložbe Tomislava Toma Pavićevića 1. 9. i još jednoj premijeri u koprodukciji sa Kraljevskim pozorištem „Zetski dom“ i festivalom MESS. Govorimo o predstavi „Otelo“ u režiji Veljka Mićunovića. Premijera je anjavaljena za 25. septembar.

Iako je ove godine broj programa redukovan, možemo reći da je festival posjetilo znatno više publike nego je to bio slučaj prošle godine. Ove godine programe „Grada teatra“ je pratilo cca. 15.000 ljudi.

Na festivalu je gostovalo preko 600 umjetnika iz dvanaest zemalja.

U toku je formiranje žirija za dodjelu nagrade „Grad teatar“ za dramsko stvaralaštvo i „S. M. Ljubiša“ za književno stvaralaštvo. Laureate ovogodišnjeg festivala ćemo znati do kraja ovog mjeseca, pri čemu će dodjela biti organizovana u okviru post-festivalskih aktivnosti.

Jedinstevni vizuelni identitet pratio je i ovogodišnji festival. Elementi zvaničnog logoa fetsivala, strelice i sunca, predstvaljeni su ljudskim fgurama, od kojih je svaka elementom vezanim za određeni programski blok festivala postala i simbol određenog festivalskog programa. Istovremeno, ovako osmišljen znak je ujedno bio i simbol neprikosnovenosti ljudske volje da utiče na tok umjetničkog i društvenog djelovanja.

Propagandni materijal kao dio festivalskog programa razrađivao je elemente vizuelnog identiteta. Program je pratio štampani materijal (plakati, programi, afiši, progami po segmentima, transparenti na zidinama Starog grada, zastave na šetalištu i u Starom gradu), a prezentaciju festivala reklamni materijal (majice, kese, blokovi, fascikle).

Svakodnevno ažuriranje zvaničnog sajta festivala www.gradteatar.cg.yu doprinjelo je da publika, pored uobičajenih najava u medijima, ima uvida u festivalska dešavanja.

I ove godine se svakodnevno u medijima govorilo o dešavanjima na festivalu. Od elektornskih medija ćemo izdvojiti zastupljenost u informativnim emisijama i emisijama iz kulture državnog javnog servisa RTCG i televizije Budva, uz napomenu da su dešavanja u televiziji Budva uslovila da je, nažalost, festival u jednom dijelu ostao bez pokrivenosti od strane lokalne televizije. Medijska kuća TV In takođe je pratila dešavanja na ovogodišnjem festivalu najavljujući otvaranje festivala u centralnoj informativnoj emisiji „Inpuls“, prateći program pozivanjem gostju u emisiji TV Check In i preuzimajući sadržaj hronike festivala od TV Budva dok je lokalna TV kuća radila ovu emisiju. Festival je, kao i do sada, redovno praćen i od strane Radija Budve, radija Slobodna Evropa i II programa Radija Beograd. Sve crnogorske štampane dnevne novine su svakodnevno objavljivale tekstove vezane za festivalska dešavanja, stoga posebnu zahvalnost iskazujemo dnevnim listovima „Vijesti“, „Dan“ i „Pobjeda“. Festival su pratili i mediji u Srbiji „Danas“ i „Politika“ u kojoj je izašla i prva pozorišna kritika ovogodišnje premijere. Interesovanje za festival se javlja i među inostranim dopisnicima, tako da očekujemo i izvještaje sa festivala u nekim stranim medijima.

Posebnu zahvalnost iskazujemo internet portalima montenegrina.net i butua.com za svakodnevno praćenje i redovno ažuriranje dijela sajta posvećenog festivalskom sadržaju.

Na prvom mjestu bismo se zahvalili osnivaču festivala Opštini Budva, koja je, uprkos teškom stanju u kome se našla, uspjela da iznađe mogućnosti za realizaciju ovogodišnjeg „Grada teatra“.

Posebnu zahvalnost u ovogodišnjoj realizaciji programa iskazujemo i strateškom partneru koji vrši selekciju dramskog programa, preduzeću „Multimedia Group D.O.O.“. Uz to, mnogobrojni privredni subjekti grada Budve su takođe doprinjeli realizaciji ovogodišnjeg festivala, tako da se zahvaljujemo i HTP „Budvanskoj rivijeri“ i Turističkoj organizaciji Budve.

Tu su i brojni sponzori koji su prepoznali svoj interes u učešću u ovakvom projektu i pomogli ga kako određenim sredstvima, tako i pomažući i dajući svoj doprinos realizaciji festivala: Ambasada Poljske, preduzeće „Terrae taxi“, „Mixage“, „AG Group“, „Slav Life“, hotel i osoblje hotela „Mogren“, Osnovna škola „Stjepan Mitrov Ljubiša“, Komunalno preduzeće, Komunalna policija, firma „BV Group-Eno Marija“, „DiBar“, „Elmos“, „Mega promet“, „Banex“, „MC Marina Budva“, „Strategie Art“, svim onim lokalima u neposrednoj blizini scena čiji su vlasnici imali razumijevanja sa programske sadržaje, te su smanjivali muziku

Kao zaključak možemo napomenuti i to da su ove godine, uprkos krizi, ili možda i zahvljujući njoj, ako se uzme u obzir ambivalnetnost značenja ove riječi u nekim azijskim jezicima u kojima se njome označava i šansa, „Grad teatar“, svi zaposleni i angažovani na realizaciji ovako velikog projekta uspjeli još jednom da dokažu da tradicija stvarana dvadeset i tri godine na jasnoj viziji koncepcije zasnovane na kvalitetu umjetničke produkcije, s pravom ovom festivalu pripisuje s jedne strane epitet jednog od najboljih u regionu, a sa druge ga čini neizostavnim dijelom kulturno-turističke ponude grada Budve.

Pres služba „Grad teatra“